Bologna è una regola

(Έκτακτος πρόλογος: Την σημερινή ανάρτηση την είχα ετοιμάσει τέλη Οκτώβρη, μετά από ταξίδι στην Μπολόνια,  αλλά είχα αποφασίσει να μην την αναρτήσω τότε, να περιμένω την νέα μου επίσκεψη στην πόλη που θα γινόταν αυτές τις μέρες , αρχές Μάρτη. Δυστυχώς οι συνθήκες που δημιουργήθηκαν με την εξάπλωση των κρουσμάτων του κορονοϊού στην Ιταλία, μας ανάγκασαν να αναβάλλουμε το ταξίδι. Ως εκ τούτου, αποφάσισα να την αναρτήσω σήμερα, άκαιρη ίσως, αλλά μου λείπει η Μπολόνια, μια πόλη που μου αρέσει πολύ να επισκέπτομαι και στην οποία πάντα περνώ και -κυρίως- τρώω εξαιρετικά καλά! Μακάρι να ηρεμήσουν γρήγορα τα πράγματα με την νέα αυτή επιδημία, να επιστρέψουμε στα αγαπημένα μας μέρη.)

*

Στην ερώτηση, "Ποια ή ποιες ιταλικές πόλεις θα ήθελες να επισκεφτείς", η Μπολόνια σπάνια είναι η απάντηση. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, κακώς. Ιδιαίτερα για όσους δηλώνουν "γκουρμέ" μια επίσκεψη στην πόλη επιβάλλεται. 

Θεωρείται η γαστρονομική πρωτεύουσα της χώρας, άλλωστε πολλά από τα γνωστά ιταλικά καλούδια περιφερειακά της Μπολόνια παρασκευάζονται! Οι Ιταλοί την φωνάζουν χαϊδευτικά " La Grassa", " Η Λιπαρή", κι όπως καταλαβαίνετε η πλούσια σε γεύση και λιπαρά κουζίνα της δεν ενδείκνυται για veggies/vegans! Την αποκαλούν, επίσης, "La Dotta" ( Η Λόγια, Η Σοφή) μιας κι εκεί ιδρύθηκε το πρώτο πανεπιστήμιο στον κόσμο και τέλος τη φωνάζουν και " La Rossa" ( " Η Κόκκινη") αφού θεωρείται η πιο αριστερή πόλη της χώρας. Πέρα από τα χαριτωμένα προσωνύμια η Μπολόνια έχει πολλά πλεονεκτήματα ως ταξιδιωτικός προορισμός. 

Είναι ζωηρή, είναι ενδιαφέρουσα, άνετη, απλόχερη, "σκεπαστή" χάρη στα ατέλειωτα portici που σκεπάζουν τα πεζοδρόμια της πόλης. Γεωγραφικά ενώνει την κεντρική με τη βόρειο Ιταλία κι είναι ιδανική "βάση" για εξορμήσεις προς όλες τις κατευθύνσεις. Ο σιδηροδρομικός σταθμός της Μπολόνια είναι κόμβος και συνδέεται με πάρα πολλές πόλεις, δεν έχετε παρά να πάρετε ένα ρετζιονάλε (αργό τρένο με πολλές στάσεις αλλά πολύ φθηνό) για να επισκεφτείτε τις μικρές πανέμορφες πόλεις που βρίσκονται κοντά.

Πίσω στο γαστρονομικό στοιχείο, που είναι και το κύριο μέλημα μας. Ο περισσότερος κόσμος πηγαίνει για φαγητό στην -μάλλον τουριστική- γειτονιά του Quadrilatero. Πολύ χαριτωμένη και γραφική αλλά όπως είπα πολύ τουριστική, στοιχείο που με απωθεί γενικώς. Φέτος κατευθύνθηκα προς την Mercato delle Erbe, μια κλειστή αγορά που βρίσκεται περίπου 100 μέτρα από την κεντρική πλατεία της πόλης, Piazza Maggiore. 

Στον εσωτερικό χώρο της υπάρχουν μανάβικα, κρεοπωλεία, τυράδικα, ...μακαρονάδικα 🤤 και στα πλάγια υπάρχουν εστιατόρια όπου μπορεί κανείς να απολαύσει τοπικά εδέσματα και κρασιά. Η συντριπτική πλειοψηφία των θαμώνων είναι ντόπιοι, πράγμα που είναι εγγύηση για την ποιότητα του φαγητού. Τα καλύτερα tortellini in brodo τα δοκίμασα εκεί, όπως απόλαυσα ένα ασυνήθιστο, αποκαλυπτικό λευκό κρασί από τους λόφους που απλώνονται έξω από την πόλη- δείτε φωτό. 

Πίσω από την αγορά στην οδό Belvedere υπάρχουν πολύβουα καφέ, μπαρ και μπιστρό όπου μαζεύεται πολύς κόσμος, κυρίως το βραδάκι για απεριτίφ. 

Στην μπροστινή είσοδο όμως, από την οδό Ugo Bassi, θα βρείτε μια gelateria. Στην gelateria O.G.G.I λοιπόν, έφαγα εκπληκτικά παγωτά κι απόλαυσα (κλαίω ακόμα που δεν το πήρα και την τελευταία βραδιά!) το ωραιότερο παγωτό σοκολάτα που έχω φάει ποτέ στη ζωή μου! Δυνατό και συνάμα φίνο, τέλεια ισορροπημένο με την πιο άψογη επίγευση, να λιώνει στο στόμα με ιδανική...ταχύτητα! Και το όνομα αυτού: Il fu Mattia Pascal! 

Είναι ο τίτλος νουβέλας του Λουίτζι Πιραντέλο, του οποίου ο ελληνικός είναι "Ο μακαρίτης Ματτία Πασκάλ"! Παράξενο αλλά συνάμα ταιριαστό όνομα για ένα αριστουργηματικό παγωτό!

Η Μπολόνια είναι γεμάτη εκπλήξεις που δεν αποκαλύπτονται στον επισκέπτη με την πρώτη επαφή. Μπορεί να μην είναι η πόλη όπου θα πέσετε κάτω ξεροί από το "Σύνδρομο του Σταντάλ", αλλά θα αποζημιωθείτε με πολλούς τρόπους, ένας από τους οποίους είναι η εξαιρετικά νόστιμη, πλούσια σε λιπαρά (κυρίως ζωικά, ω ναι) κουζίνα!

Ανυπομονώ να την επισκεφτώ ξανά ...και να συναντήσω τον φίλο μου τον μακαρίτη Ματτία Πασκάλ!

Διευθύνσεις:

Mercato Delle Erbe: Via Ugo Bassi, 25, Bologna

Oggi - Officina Gelato Gusto Italiano Via Ugo Bassi, 25, Bologna &

Via Rizzoli, 1/2, Bologna

Φερράρα

Μια από τις τρεις πόλεις, εκτός Μπολόνιας, που επισκεφτήκαμε ήταν κι η Φερράρα (οι άλλες δύο ήταν η Ραβέννα κι η Βερόνα, όλες πανέμορφες). Θα σταθώ στην Φερράρα για τους εξής λόγους: 

1) Πρέπει να είναι η ιταλική πόλη με τα περισσότερα ποδήλατα στους δρόμους! Δεν έχω ξαναδεί τόσα ποδήλατα να κυκλοφορούν από μικρούς και μεγάλους κι υπάρχει περίπτωση, τουλάχιστον στο κέντρο της πόλης, να υπερείχαν αριθμητικά των αυτοκινήτων! Πολύ όμορφη εικόνα.
Και 2) Εκεί δοκίμασα το πιο παράξενο ψωμί που έχω δει ποτέ! Λέγεται La Coppia (Το Ζευγάρι) κι αυτό ακριβώς συμβολίζει, την ένωση του ζευγαριού! Η ιστορία θέλει να πρωτοφτιάχτηκε το 1536 κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού της πόλης, όταν ένας από τους προύχοντες της θέλησε να προσφέρει ένα νόστιμο ψωμί στο φεουδάρχη της Φερράρα. Ο σκοπός του ήταν, τα 4 άκρα να ήταν τραγανά σαν κροστίνι ενώ το μεσαίο κομάτι να παρέμενε αφράτο. Τα κατάφερε μια χαρά, το ψωμί είναι απολαυστικό όσο δεν φαντάζεστε!



Ο τίτλος της ανάρτησης είναι από το ομώνυμο τραγούδι του Ιταλού τραγουδοποιού Luca Carboni, γέννημα θρέμμα της Bologna και το τραγούδι είναι ένας φόρος τιμής στην αγαπημένη του πόλη

Στη Νάπολη ξανά (Νοέμβριος 2018)

Ο Ιταλός φιλόσοφος και πολιτικός Μπενεντέτο Κρότσε είχε πει κάποτε για τη Νάπολη (την οποία λάτρευε) ότι είναι "ένας παράδεισος που κατοικείται από διαβόλους". Η Νάπολη είναι όντως ένας παράδεισος αλλά για να ανακαλύψει ο επισκέπτης αυτόν τον παράδεισο θα πρέπει να αφήσει πίσω του προκατειλημμένες ιδέες, άσχημες φήμες και την στάνταρτ πεποίθηση  ότι απλά επισκέπτεται μια ακόμη ευρωπαϊκή ή ιταλική πόλη. Γιατί η Νάπολη δεν είναι απλά μια ακόμη πόλη. Η Νάπολη είναι μία εμπειρία αισθήσεων πολυεπίπεδη, μία εμπειρία που μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη, αν όχι συντριπτική. Η πρώτη επαφή είναι μία δίνη, ένα πανδαιμόνιο ήχων, θορύβων, φωνών, σκουπιδιών, μυρωδιών, στο τέλος της μέρας το κεφάλι βουίζει κι έχεις χάσει τη γη κάτω από τα πόδια σου. Μα μόλις συνέρχεσαι, να ο παράδεισος μπροστά σου! Κι εκείνοι οι διάβολοι του Κρότσε να τρέχουν γύρω σου ζωηροί ζωηροί, αεικίνητοι και- μα την αλήθεια!- να τραγουδούν σαν άγγελοι! (Αλλά έχουν την κακή συνήθεια να οδηγούν σαν σατανάδες!). Ο ρυθμός της πόλης είναι αλλόκοτα έντονος, η κίνηση στους δρόμους αέναη, η πόλη μοιάζει να μην κοιμάται ποτέ. Οι Ναπολιτάνοι ζουν στα άκρα, επικίνδυνα, τους δίνει δύναμη το καμάρι τους, ο Βεζούβιος. Θα πίστευε κανείς ότι ζώντας στους πρόποδες ενός ηφαιστείου, οι κάτοικοι θα περνούσαν τις μέρες τους ταπεινά και ήρεμα, αλλά όχι οι Ναπολιτάνοι, οι πιο φωνακλάδες, οι πιο μελοδραματικοί κάτοικοι ενός επίγειου παραδείσου!

Lungomare (Ο Βεζούβιος στο βάθος)

Για κάποιους -ας μην κρυβόμαστε-γνωστούς λόγους, η Νάπολη δεν ήταν μέχρι πρότινος ψηλά στις προτιμήσεις των ταξιδιωτών. Όσοι ήθελαν να πάνε Πομπηία, Κόστα Αμαλφιτάνα ή στα νησιά Κάπρι ή Ίσκια, είτε την προσπερνούσαν είτε από ανάγκη διανυκτέρευαν για μία νύχτα το πολύ. Τα τελευταία χρόνια τα δεδομένα έχουν αλλάξει κι η Νάπολη διεκδικεί πια δυναμικά μία θέση ως ταξιδιωτικός προορισμός. Σ' αυτό αναμφίβολα έπαιξε ρόλο η παγκόσμια επιτυχία που ακούει στο όνομα Έλενα Φερράντε. Το όνομα είναι το ψευδώνυμο Ιταλίδας συγγραφέως, αγνώστων λοιπών στοιχείων- το μόνο σίγουρο είναι ότι κατάγεται από τη Νάπολη-, που έγραψε την περίφημη πια τετραλογία της Νάπολης, μία σειρά τεσσάρων βιβλίων που παρακολουθεί τις ζωές και την φιλία δύο κοριτσιών από τη Νάπολη, από την παιδική τους ηλικία. Το πιο πιθανό είναι ότι τα εκατομμύρια αντίτυπων που έχει πουλήσει η τετραλογία παγκοσμίως (έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά) ήταν η αιτία να γίνει η πόλη τόπος προορισμού για όσες έψαχναν να βρεθούν στα μέρη όπου έζησαν η Λενού κι η Λίλα, οι δύο Ναπολιτάνες φίλες.

Montesanto

Την πρώτη φορά που επισκέφτηκα τη Νάπολη δεν είχα ξεκινήσει να διαβάζω την τετραλογία της Φερράντε. Την ξεκίνησα με αφορμή εκείνη την επίσκεψη. Νοέμβριος 2018, έχοντας ολοκληρώσει πια την ανάγνωση της τετραλογίας, τρίτη φορά στην πόλη κι -ευτυχώς- εξοικειωμένη πλέον με τη δίνη της πρώτης επαφής. Όλα πια μοιάζουν οικεία κι αγαπημένα. Κι οι Ναπολιτάνοι συνεχίζουν να τραγουδούν, ο σερβιτόρος, ο πιτσαγιόλο, ο βιβλιοπώλης, η νοικοκυρά, ο μανάβης. Και συνεχίζουν να χαμογελούν πλατιά όταν τους χαμογελάσεις (μην διστάσετε ποτέ να χαμογελάσετε σε Ναπολιτάνο! Και μην διστάσετε ποτέ να πείτε ότι είστε Έλληνες, το χαίρονται πολύ.). Και συνεχίζουν να μαγειρεύουν καταπληκτικά κι, εννοείται, να φτιάχνουν μακράν κι αδιαμφισβήτητα την καλύτερη πίτσα στον κόσμο! (μην τολμήσετε ποτέ να πείτε σε Ναπολιτάνο ότι έχετε φάει καλύτερη πίτσα εκτός Νάπολης)

Sanita'

Όμως πριν πάμε στα γαστρονομικά ας σας πω λίγα πράγματα για τις μέρες που πέρασα εκεί.
Επιβάλλεται επίσκεψη στις κατακόμβες της πόλης. Οι επισκέψιμες κατακόμβες είναι δύο: Εκείνη του San Gennaro κι η δεύτερη, πιο μικρή αλλά πιο εντυπωσιακή του San Gaudioso. Κι οι δύο βρίσκονται στην φτωχή συνοικία της Sanita'. Ξεκινώντας από εκείνες του San Gennaro, οι οποίες είναι πιο παλιές κι έχουν ένα βυζαντινό ενδιαφέρον,  κι ολοκληρώνοντας την επίσκεψη, η διαδρομή σε ρίχνει στη Sanita', η οποία συνοικία βρίσκεται σε ένα από τα χαμηλά σημεία της πόλης κι έτσι όπως περιτριγυρίζεται από τις υπερυψωμένες καλές συνοικίες μοιάζει να έχει αφεθεί σε άλλο χωροχρόνο.

Sanita'

Διασχίζοντας την και πηγαίνοντας προς τις κατακόμβες του San Gaudioso, έρχεσαι σε επαφή με μια  φτωχή και σκληρή μεν, αυθεντική δε Νάπολη. Είπαμε ότι οι κατακόμβες του San Gaudioso είναι πιο εντυπωσιακές αλλά μια επίσκεψη στις κατακόμβες και στη Sanita' δεν θα ήταν ολοκληρωμένη χωρίς την επίσκεψη στα υπόγεια του κοιμητηρίου Fontanelle. Eκεί έχουν συγκεντρωθεί όχι μόνο τα οστά από τις κατακόμβες αλλά πλήθος οστών νεκρών πια Ναπολιτάνων που δεν τους χωρά το κοιμητήριο. Το θέαμα είναι απόκοσμο κι αυτό που το κάνει ακόμα πιο παράξενο είναι ότι κόσμος έρχεται και ανάβει κεράκια ή αφήνει διάφορα τάματα (όπως πχ εισιτήρια!) δίπλα σε οστά και κρανία. Αυτή η οικειότητα με τον θάνατο εντάσσεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των Ναπολιτάνων. Ένας άλλος λόγος που επιμένω ότι η επίσκεψη στις κατακόμβες επιβάλλεται είναι ο εξής: Πριν μια δεκαετία περίπου οι κατακόμβες δεν ήταν επισκέψιμες. Ένας ιερέας από τη συνοικία της Sanita' μάζεψε μερικούς άνεργους νέους της γειτονιάς που είχαν όρεξη για δουλειά και σιγά σιγά έστησαν τις ξεναγήσεις που γίνονται πια σχεδόν καθημερινά. Τα έσοδα πάνε στη βελτίωση των υπηρεσιών τους, σε ένα τίμιο μεροκάματο για τους ξεναγούς και σε ενίσχυση των δραστηριοτήτων για τους νέους της Sanita'- μιας γειτονιάς που υποφέρει από ανεργία, φτώχεια κι εγκληματικότητα. Η ξενάγηση στις κατακόμβες είναι μια συλλογική δουλειά, οι νέοι κάνουν κι οργανώνουν τα πάντα. Το έστησαν στην κυριολεξία μόνοι τους, το βελτίωσαν μόνοι τους, το συντηρούν μόνοι τους. Να όμως που η αρχαιολογική υπηρεσία της Καθολικής εκκλησίας θέλει να βάλει χέρι στο 50% των εισπράξεων (παντού αδηφάγες οι εκκλησίες), πράγμα που δυσκολεύει αρκετά τα πράγματα. Στην επίσημη σελίδα τους ζητούν από τον Πάπα Φραντσέσκο να επέμβει έτσι ώστε να μην εφαρμοστεί αυτή η παράλογη απαίτηση. Όποιος θέλει ας διαβάσει εδώ (υπάρχει και στα αγγλικά) και να υπογράψει το αίτημα (θερμοπαρακαλώ). Τα παιδιά είναι ευγενέστατα κι όταν μιλούν για την πόλη και τη συνοικία τους η συγκίνηση στα λόγια τους είναι φανερή. Θυμάμαι ο περσινός ξεναγός στο San Gaudioso, είχε δακρύσει μιλώντας μας για τη Sanita', για το έργο τους, για το πώς έχει αλλάξει η ζωή τους με τις κατακόμβες (ένας χώρος νεκρών) να δίνει πνοή σε μια υποβαθμισμένη περιοχή της Νάπολης.

Sanita' (δίπλα από την εκκλησία του San Gaudioso)

Επέμεινα αυτή τη φορά να μιλήσω περισσότερο για τις κατακόμβες για όλους τους λόγους που ανέφερα πιο πάνω. Στα επιπλέον της φετινής επίσκεψης είχαμε μία ολοήμερη εκδρομή στο νησί Procida.

Νάπολη (όπως φαίνεται από το φέρι μποτ για Πρότσιντα)

Ο καιρός ήταν τόσο ηλιόλουστος και ζεστός που μια εκδρομή σε ένα από τα τρία νησιά του κόλπου της Νάπολης επιβαλλόταν. Προτιμήσαμε την Procida, το νησί στο οποίο είχε γυριστεί η περίφημη ταινία Il Postino (ποιος δεν θυμάται τον Μάσιμο Τροίζι στο ρόλου του απλού, αφελούς ταχυδρόμου του εξόριστου Πάμπλο Νερούδα και ποιος δεν πλάνταξε στο κλάμα στο τέλος της ταινίας!).

Procida

Πήγαμε στο Posilippo, όμορφο προάστιο της πόλης, του οποίου το όνομα προκύπτει από την αρχαία ελληνική λέξη "παυσίλυπον" - τι ωραία λέξη κι έτσι όπως κοιτάς τη θάλασσα και τη Νάπολη από το Posilippo πράγματι ξεχνάς τις λύπες σου.

Posilippo

Κάναμε τους κλασικούς περιπάτους στα Quartieri Spagnoli, μην πάρετε χάρτη, είναι ανώφελο, αφεθείτε στα στενά της περιοχής κι όπου σας βγάλει...το ένστικτο! Το πιθανότερο να χαθείτε! Το ίδιο και στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Μπείτε στο ένα στενό και βγείτε από το άλλο και το πιο πιθανό  είναι να βρεθείτε αρκετά τετράγωνα μακριά από τον αρχικό σας στόχο, αλλά θα έχετε κερδίσει σε εικόνες κι εμπειρίες, όλο και κάποιος Ναπολιτάνο θα σας πιάσει την κουβέντα, κι όπως είπα μην διστάσετε να χαμογελάσετε και να μιλήσετε, είναι ευγενέστατοι, απλοί και δοτικοί.

Palazzo Manajuolo, Chiaia

Βρεθήκαμε και στις πιο σικ γειτονιές της Chiaia και της Mergellina και περπατήσαμε στη Lungomare ένας τεράστιος περίπατος δίπλα στη θάλασσα (άλλο πράγμα τελικά να έχει η πόλη θάλασσα!), ανεβοκατεβαίναμε  τις decumani,  μια από τις οποίες κι η Via Tribunali με τις αναρίθμητες πιτσαρίες,

San Gregorio Armeno

σε ένα στενό της Tribunali στρίψαμε στην San Gregorio Armeno με τα όμορφα μαγαζάκια με τα χειροποίητα κουκλάκια-μπιμπελό, πολλά να παριστάνουν διάσημα πρόσωπα, ήπιαμε τα ποτά μας στα ωραία τζαζ μπαρ της Port' Alba και της Piazza Bellini όπου μαζεύεται όλος ο φοιτητόκοσμος της πόλης.

@Piazza Bellini δοκιμάζοντας τοπικές μπύρες μικροζυθοποίας

Και μετά πεινάσαμε!

Φέτος προτιμήσαμε μια πιτσαρία-τραττορία εκτός Via Tribunali. Επειδή θέλαμε οι βραδιές να είναι χαλαρές και το φαγητό να συνοδεύεται με κρασί τις περισσότερες φορές φάγαμε  στην Pizzeria Da Attilio  , όπου δοκιμάσαμε, και το λέω χωρίς δισταγμό και χωρίς δεύτερη σκέψη, τις καλύτερες πίτσες που έχουμε φάει στη ζωή μας!

Πίτσα με τηγανητό μπακαλιάρο και σκαρόλα

Πίτσα με κολοκύθα και μανιτάρια πορτσίνι του Benevento

Πίτσα Diavola με καυτερό σαλάμι Νάπολης και ελιές

Παρά τη φήμη του (έχει τιμηθεί με βραβείο από το Gambero Rosso), ο ίδιος ο κος. Αττίλιο, ο πιτσαγιόλο, είναι ένας πολύ σεμνός και μετριόφρων άνθρωπος, οι πίτσες του είναι ακαταμάχητες, τόσο οι κλασικές όσο κι οι δικές του σπέσιαλ (αποκτήσαμε μια αδυναμία στην πίτσα με κολοκύθα και μανιτάρια πορτσίνι από το Benevento). Στα ορεκτικά δοκιμάσαμε για πρώτη φορά friarielli, χόρτο τυπικό της περιοχής που τσιγαρίζεται και συνοδεύεται με μοτσαρέλα ή μαγειρεύεται με λουκάνικο. Είναι ένα τρομερά νόστιμο χόρτο, πικρό και πιπεράτο- έχω την εντύπωση ότι μπορεί να είναι η δική μας ραπανίδα, δεν το έχω διασταυρώσει ακόμα.

Mozzarella & friarielli

Το μαγαζί ως τρατορία σερβίρει κι άλλα πιάτα εκτός από πίτσα τα οποία ετοιμάζει η μητέρα του Αττίλιο.  Τέλος, το πιο πιθανό είναι να σας σερβίρει ο πιο αξιολάτρευτος sui generis σερβιτόρος που θα συναντήσετε! Δυστυχώς δεν θυμάμαι το όνομα του αλλά με συγκίνησε που συγκινήθηκε που φεύγαμε και αγκαλιάζοντας μας μας έβαλε να υποσχεθούμε ότι του χρόνου θα είμαστε πάλι εκεί! (μην ανησυχείς φίλε cameriere, το τάμα μου στο San Gennaro το έκανα!)

Παγωτό @Mennella

Παγωτά οπωσδήποτε στις gelaterie Μennella. Τόσο τα παγωτά είναι εξαιρετικά (κόλλησα με το αμύγδαλο-πορτοκάλι) αλλά το μεγάλο συν είναι ότι φτιάχνουν τους δικούς τους κώνους και τους φτιάχνουν επί τόπου. Mennella έχει τουλάχιστον δύο στην περατζάδα της Via Toledo.

Καφές. Ο καφές στη Νάπολη είναι ο πραγματικός καφές! Μια πυρηνική βόμβα γεύσης κι αρώματος. Πολύ μικρή ποσότητα, άντε ένα δάχτυλο, αλλά η ένταση του είναι απίστευτη. Πολύ ωραία τον σερβίρουν στο Ke'Kafe' μέσα στη Galleria Umberto I, στο οποίο μπορείτε να χαζέψετε τους μπαρίστας την ώρα που φτιάχνουν τον καφέ στη σύγχρονη μεν αλλά παλιού τύπου μηχανή του καφέ με τα έμβολα! Εντυπωσιακό.

Sfogliatella @Sfogliatella Mary

Στην Galleria θα δοκιμάσετε και μία από τις πιο διάσημες sfogliatelle της Νάπολης, στο μικροσκοπικό και μοναδικό (δεν έχει άλλο κατάστημα) Sfogliatella Mary, απίστευτα τραγανό φύλλο απ' έξω και μέσα μια ζεστή κρέμα από ρικότα αρωματισμένη με πορτοκάλι και κανέλα!

Επισκόπηση:

Πίτσα (κι άλλα εδέσματα) : Pizzeria Da Attilio 

Παγωτά: Μennella.

Sfogliatella : Sfogliatella Mary

Καφές οπουδήποτε. Αν στο μαγαζί έχουν την παλιού τύπου μηχανή με τα έμβολα απολαύστε το θέαμα.

Ένα απεριτίβο επιβάλλεται. Θα εκπλαγείτε από το τι φέρνουν ως συνοδευτικά! Σχεδόν κανονικό φαγητό. Ήπιαμε στο ιστορικό καφέ Gambrinus, ένας πανέμορφος χώρος λίγο πριν την Piazza Plebiscito, ακριβός μεν αλλά για μια φορά αξίζει και τα συνοδευτικά ήταν τα πιο νόστιμα που δοκίμασα.

Aperitivo @Gran Cafe' Gambrinus

Pizza fritta στο χέρι το μεσημέρι όπως κάνουν σχεδόν όλοι οι Ναπολιτάνοι, από τους μαθητές που σχολάνε μέχρι τους υπαλλήλους των παρακείμενων μαγαζιών. Στη Via Tribunali οι μυρωδιές από τις pizzerie θα σας σπάσουν τη μύτη!


Σημειώσεις: Το φαγητό στη Νάπολη είναι πολύ καλό και φθηνό.

Ο καφές είναι πολύ δυνατός.

Οι Ναπολιτάνοι είναι αξιολάτρευτοι, ομιλητικοί, ποτέ σκυθρωποί, ποτέ μουντοί, πάντα συναισθηματικοί, φωνακλάδες, επικίνδυνοι αλλά καλοί οδηγοί (δεν θα σε πατήσουν, σε προσπερνούν στο εκατοστό με απαράμιλλη άνεση!) αλλά και καταπληκτικοί τροβαδούροι. H ντοπιολαλιά είναι μουσική αγγέλων (....ή διαβόλων άραγε...;). Τους αγαπώ, αγαπώ την πόλη τους και φέτος διαπίστωσα ότι τα αισθήματα είναι αμοιβαία!



Υ.Γ.: Διαβάστε εδώ την περσινή επίσκεψη της Crispy στην πόλη των "χιλίων χρωμάτων"

Η Νάπολη των χιλίων χρωμάτων

Napoli

Την πρώτη φορά που επισκέφτηκα την Νάπολη ήταν μια ημερήσια εκδρομή από τη Ρώμη. Είχα πάρει το τρένο από το Termini και κατεβαίνοντας στον κεντρικό σταθμό της πόλης ήταν σαν να είχα βγει σε άλλο τόπο, σε άλλη διάσταση, σε άλλο χρόνο. Κοιτούσα κι άκουγα γύρω μου και δεν προλάβαινα να αποτυπώνω και να αφομοιώνω εικόνες κι ήχους. Όλα ήταν στο μάξιμουμ, το φως, ο ήλιος που την έλουζε απλόχερα, η ενέργεια της. Αισθάνθηκα σαν να παρασυρόμουν σε μια δίνη, έτσι αφέθηκα, ακολούθησα τυχαία δρόμους και στενά, έκανα τα βασικά, έφαγα σφολιατέλα και πίτσα στο χέρι, η ώρα πέρασε, γύρισα στον σταθμό για να πάρω το τρένο της επιστροφής. Το τρένο έφευγε την ώρα που έπεφτε ο ήλιος, κι εκείνο το ηλιοβασίλεμα -το ωραιότερο που έχω δει στη ζωή μου- ήταν σαν να είχε σκύψει ο ήλιος και φιλούσε την πόλη.
Πέρασαν δύο και κάτι χρόνια και να'μαι πάλι σ'αυτην την πόλη των "χιλίων χρωμάτων"*.

Η Νάπολη από ψηλά

Η Νάπολη είναι μια πόλη που μπορείς να την νιώσεις, να την ζήσεις, να την αφομοιώσεις, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά τις αισθήσεις. Οι ταξιδιωτικοί οδηγοί δεν ωφελούν, πρέπει να βλέπεις, να κοιτάς, να ακούς, να αφουγκράζεσαι.
Η Νάπολη είναι επίσης η πόλη των χιλίων αντιθέσεων. Η φτώχεια συγκατοικεί με την αστική τάξη, η miseria πάει χέρι-χέρι με τη nobilità. Η σκληρή της όψη υπάρχει σχεδόν σε όλες τις γωνιές της. Αλλά η τραχύτητα της καθημερινότητας της μαλακώνει όταν ο Ναπολιτάνος πιάνει το τραγούδι με την υπέροχη φωνή του! Σ'αυτήν την πόλη όλοι τραγουδούν!  Και τραγουδούν πανέμορφα! Κι οπουδήποτε! Ο σερβιτόρος θα σου φέρει την παραγγελία σου τραγουδώντας, από τα παράθυρα των σπιτιών ακούγονται μικροί, μεγάλοι, γυναίκες, παιδιά να τραγουδούν, στις πλατείες, στα βιβλιοπωλεία! Μα κι η ίδια η ντοπιολαλιά είναι μουσική από μόνη της!

Piazza del Plebiscito

Η Ναπολη θέλει περπάτημα για να την εκτιμήσεις όπως πρέπει. Θέλει να μπεις στα στενά δρομάκια του centro storico, να κοιτάξεις ψηλά στις μπουγάδες που απλώνονται ανάμεσα. Να βρεθείς στην περιοχή των Decumani, με κύριο πέρασμα την via Tribunali, να περάσεις απέναντι (από τη via Toledo) στην Quartieri Spagnoli, να χαζέψεις στην αγορά της Pignasecca, να κατεβείς στην Piazza del Plebiscito και συνεχίζοντας να βγεις στο Lungomare και να περπατήσεις προς τις πιο chic περιοχές της Chiaia και Mergellina, ή αν θες κάτι ακόμα πιο μεγαλοαστικό πάρε το τελεφερίκ από το σταθμό Montesanto για να βρεθείς στο Vomero από όπου θα έχεις και εντυπωσιακή θέα της πόλης. Ή για ακόμα πιο κραυγαλέα εντύπωση αντιθέσεων πάρε το ασανσέρ από την οδογέφυρα της οδού Via Santa Teresa degli Scagli για να βρεθείς εν ριπή οφθαλμού από το ευχάριστο αστικό τοπίο της Stella, στην παλιά συνοικία της Sanità εδώ που οι μπουγάδες απλώνονται -στην κυριολεξία- στο πεζοδρόμιο.

Castel dell"Ovo

  Κι όσο θα περπατάς τόσο δεν θα χορταίνεις αυτήν την υπέροχη ναπολιτάνικη διάλεκτο, όσο θα περπατάς θα συνηθίζεις την, από άλλο κόσμο, οδήγηση των Ναπολιτάνων, θα συνηθίζεις τον καφέ στρέτο που σερβίρεται στα καφέ-μπαρ, θα συνηθίζεις τα στενά δρομάκια των συνοικιών, θα συνηθίζεις να βλέπεις τόσα πολλά ζαχαροπλαστεία με τόσο πολλές λιχουδιές, τόσο πολλές πιτσαρίες, θα συνηθίζεις να βλέπεις αυτό που έχει αρχίσει να χάνεται εδώ, παρέες γειτόνων να έχουν μαζευτεί σε μια γωνιά και να συζητούν, θα συνηθίζεις τον Ναπολιτάνο να χαιρετά φωναχτά το φίλο του, θα συνηθίζεις τον ήχο και το φως αυτής της πόλης.

Η Νάπολη έχει έναν έντονα μελοδραματικό χαρακτήρα γι αυτό ίσως να είναι ιδιαίτερη η σχέση των κατοίκων της με τον θάνατο. Η Νάπολη είναι γεμάτη κατακόμβες που κρύβουν περίεργες -κι ευτυχώς χαμένες στο χρόνο- συνήθειες ταφής που φτάνουν πίσω στον 5ο αι, μ.Χ..

Catacombe San Gaudioso

Αξίζει τον κόπο η επισκεψη σε κάποιες από αυτές αλλά μετά επιβάλλεται η επίσκεψη στο Νεκροταφείο Fontanelle, όπου βρίσκεται ο χώρος στον οποίο έχουν εναποθέσει τα οστά χιλιάδων κατοίκων της πόλης. Η αίσθηση είναι παράξενη, μελαγχολική. Μπορεί κανείς να δει διάφορα αντικείμενα, από νομίσματα μέχρι εισητήρια, που αφήνουν οι Ναπολιτάνοι πάνω στα κρανία, σαν να μην  θέλουν οι νεκροί να παραμένουν ξεχασμένοι.

Pompeii

Η αίσθηση του θανάτου είναι έντονη και στην Πομπηία. Η επίσκεψη σ'αυτόν τον αρχαιολογικό χώρο επιβάλλεται, είναι σχεδόν υποχρεωτική. Περπατάς στην καλά συντηρημένη -χάρη στην ηφαιστειακή λάβα- πόλη κι έχεις την εντύπωση ότι ξαναζωντανεύει, ότι θα πέσεις ξαφνικά πάνω στον Μάρκους Λουκρέτιους ή τον Τρέμπιους Βάλενς- ονόματα που είδα από το φυλλάδιο που παίρνεις στην είσοδο Αν επιχειρήσεις να πας στην Πομπηία με τα ΜΜΜ οπλίσου με υπομονή. Ο προαστιακός Circumvesuviana έχει κάθε μισή ώρα περίπου δρομολόγιο- τουλάχιστον αυτήν την εποχή, τέλη Οκτωβρίου- και γίνεται το απίστευτο πήξιμο με τόσους τουρίστες που θέλουν να πάνε στην Πομπηία, ή στο "a great place to play hide and seek" όπως την περίεγραψε ένα Άγγλος τουρίστας που περπατούσε πίσω μου και λύθηκα από τα γέλια γιατί ήμουν τόσο κουρασμένη  που το μόνο που ήθελα ήταν να γυρίσω πίσω στην πόλη- και ναι, η σκηνή όπου όλοι οι τουρίστες το ρίχναμε στο κρυφτό ανάμεσα στα χαλάσματα μου φάνηκε αστεία (ζητώ ταπεινά συγγνώμη από αρχαιολόγους κι αρχαιολάτρεις).

Pompeii

Πίσω στην πόλη λοιπόν, την πόλη με τις χίλιες φήμες. Άφησε τες πίσω τις κακές όταν την επισκεφτείς. Κράτησε τις καλές. Άλλωστε το μόνο σου πρόβλημα θα είναι το φαγητό. Γιατί θα θες να φας παντού! Θα έχεις φάει στην τάδε τρατορία ή πιτσαρία και βγαίνοντας έξω να πέφτεις σε άλλη και να λες "πρέπει να έρθω ΚΑΙ εδώ για φαγητό". Αυτό είναι το πρόβλημα¨Πού θα πρωτοφάς!

Ragu Napoletano

Γιατί η Νάπολη είναι πρωτ'απ'όλα φαγητό! Κι όπως μου είπε η κοπέλα που με υποδέχτηκε στο Β&Β,  "Mangia! Mangia! Mangia!" "Φάε! Φάε! Φάε!. Αν θες, μην κάνεις τίποτε άλλο, αλλά φάε". Εντάξει, Virginia, βρήκες άνθρωπο να σου φέρει αντίρρηση! Κι έφαγα!

 Κι όπου έφαγα, έφαγα πολύ καλά και φθηνά! Δεν θα συστήσω τρατορία ή πιτσαρία γιατί είναι αμέτρητα τα σημεία κι όλα σερβίρουν ωραία ντόπια κουζίνα.

Κι επιβάλλεται να φας ραγού, το κλασικό "κοκκινιστό"(ας πούμε) των Ναπολιτάνων. Και σε αυτό επέμενε η Virginia, κι ούτε διανοήθηκα να την παρακούσω! Αλλά έπρεπε να φάω και μοτσαρέλα, πολλή μοτσαρέλα, γιατί δεν τη χόρταινα, γιατί η ναπολιτάνικη μοτσαρέλα έχει γεύση τόσο διαφορετική, η mozzarella campana είναι από άλλο γαστρονομικό πλανήτη!

Γλυκά απίστευτα σε ποσότητα και ποικιλία, cassatina, sfogliatella, baba', zeppole, cannoli κλπ, τα ζαχαροπλαστεία είναι σκέτος πειρασμός. Κάτσε σε κάποιο από αυτά, πάρε ένα καφέ (στρέτο είπαμε, ξέχασε τα φρέντο καπουτσίνο, αν ζητήσεις θα σε αγριοκοιτάξουν- και δικαίως!) διάλεξε ένα γλυκό κι απόλαυσε το. Γύρω σου η πόλη θα τρέχει στους ρυθμούς της, αλλά εσύ θα έχεις φύγει αλλού με αυτές τις υπέροχες κρέμες με τις οποίες γεμίζουν τα γλυκά τους.

 Και, εννοείται, gelato, πολύ gelato παντού!

Η Νάπολη είναι και Napoli, κι αν είσαι οπαδός άλλης ποδοσφαιρικής ομάδας μην το πεις πουθενά, κυρίως αν είσαι Γιουβεντίνος. Τη μέρα που παίζει η ομάδα η πόλη είναι σε αναβρασμό. Άσε το ξενοδοχείο και βρες πού έχουν μαζευτεί οι ντόπιοι να δουν το ματς και δες το μαζί τους.

 Τι άλλο λοιπόν είναι η Νάπολη; Είναι μια πόλη που αγαπά το γκράφιτι, η σύγχρονη αυτή μορφή τέχνης ταιριάζει με την ιδιοσυγκρασία της. Υπάρχουν διάσημα έργα παντού, μέχρι και Banksy έχει, κορυφαίο θεωρείται το γκράφιτι του Jorit (πασίγνωστου ναπολιτάνου γκραφιτά) που αναπαριστά τον προστάτη άγιο της πόλης San Gennaro, το πρόσωπο του οποίου θυμίζει επικίνδυνα...τον δικό μας πρωθυπουργό (τρομάρα του)!

Η Νάπολη πάνω απ'όλα είναι οι άνθρωποι της, είναι οι άλλοι Ιταλοί, όχι οι κομψοί Ρωμαίοι, ούτε οι βουτηγμένοι στην τέχνη Φλωρεντίνοι, ή οι αριστοκράτες Βενετσιάνοι ή οι πλούσιοι Μιλανέζοι. Είναι οι άλλοι Ιταλοί, αξιαγάπητοι, ανεπιτήδευτοι, λάτρεις του καλού φαγητού, της μελωδίας, της πόλης τους. Δεν θα ξεχάσω ποτέ το νέο παιδί που μας ξεναγούσε στις κατακόμβες του San Gaudioso και με δάκρυα στα μάτια, μας ζήτησε να σταματήσουμε να ταυτοποιούμε την αγαπημένη του πόλη με τα γνωστά κακά στοιχεία που διαμόρφωσαν τη φήμη της, μας ζήτησε να την αγαπήσουμε γι αυτό που πραγματικά είναι. Κι είναι πολλά! Πάρα πολλά και πανέμορφα σαν τα ηλιοβασιλέματα που αγκαλιάζουν την πόλη, με τον ήλιο να στέλνει ως φιλί το τελευταίο φως της μέρας.

*************************

Sorrento + (Positano- Amalfi)

Sorrento

Το ταξίδι στη Νάπολη δεν ξεκίνησε από τη.. Νάπολη αλλά από το Σορρέντο! Το Σορρέντο βρίσκεται στο νότιο ορεινό άκρο του Κόλπου της Νάπολης. Η πόλη είναι χτισμένη πάνω σε βραχώδες έδαφος αρκετά μέτρα πάνω από το ύψος της θάλασσας.

Sorrento

Είναι μια όμορφη, μικρή πόλη, διάσημη για τις ..λεμονιές της, όπως όλη η περιοχή! Εξού και το λιμοντσέλο που πωλείται παντού κι όλοι διατείνονται ότι πουλούν το καλύτερο! Έχει έντονη τουριστική κίνηση, κυρίως γιατί αποτελεί την αφετηρία για επίσκεψη στην Costa Amalfitana.

Costa Amalfitana

Η Costa Amalfitana είναι μια απίστευτη εμπειρία από μόνη της. Όσοι έχουν κάνει τη διαδρομή ξέρουν περί τίνους πρόκειται. Εκπληκτικής ομορφιάς τόπος αλλά κι τέλειωτο στροφιλίκι και γκρεμίλα, ένα τοπίο που κόβει την ανάσα, όπως την ανάσα κόβει κι ο ίδιος ο δρόμος, στενός όσο δεν παίρνει, στο χείλος του γκρεμού και το πιο φρικτό...διπλής κατεύθυνσης!!! Είναι απορίας άξιο πώς τα καταφέρνουν οι οδηγοί αλλά εδώ καταλαβαίνεις γιατί η Ιταλία βγάζει τόσο καλούς οδηγούς στη Φόρμουλα 1 και το Μότο GP!!!
Πρώτη στάση ήταν το Positano μια γλυκύτατη μικρή κωμόπολη χτισμένη σχεδόν κάθετα! Την περπατήσαμε μέσα από τα στενά, παίρνοντας τα σκαλιά που κατέβαζαν κάτω στην παραλία. Κάναμε και μπάνιο καθήσαμε για μια μπύρα και μετά πήραμε το δρόμο για το Amalfi. Έναν δρόμο ακόμα πιο στενό, ακόμα πιο "τρομακτικό".

Positano

Φτάσαμε στο Αμάλφι και πήξαμε στον Αμερικανό τουρίστα. Εκατοντάδες από δαύτους που έτρεχαν από εδώ κι από εκεί προσπάθώντας να κάνουν ό,τι ακριβώς έλεγε ο ταξιδιωτικός οδηγός!! Φάε gelato, πιες limoncello, δες εκείνη την εκκλησία, περπάτα αυτόν τον δρόμο!

Amalfi

Ήπιαμε ένα καφέ, περπατήσαμε στα δρομάκια,  την ώρα που βράδιαζε αποφασίσαμε να γυρίσουμε πίσω στο Sorrento, τη βάση μας. Συμβουλή: Αν δεν τα πάτε καλά με δρόμους γεμάτους στροφές, μην επιχειρήσετε να το κάνετε μονοκόμματα. Λίγο πριν το Positano λιποθύμησα, προκαλώντας κυκλοφοριακή συμφόρηση μιας κι ο οδηγός είχε σταματήσει κι απειλούσε να μην ξεκινήσει αν δεν συνερχόμουν. Ασθμαίνοντας του έδωσα το οκ κι έκανα το υπόλοιπο της διαδρομής μέχρι το Sorrento σε οριζόντια θέση!
Το Sorrento έχει μια γλυκιά ατμόσφαιρα παρά το άγριο τοπίο, τα κτήρια, οι δρόμοι έχουν κάτι από τα μεγαλεία μιας άλλης εποχής. Διάσημοι συγγραφείς και καλλιτέχνες εγκαταστάθηκαν εδώ, έγραψαν και δημιούργησαν, εμπνεόμενοι από την ομορφιά του τόπου.  Στην πρόσοψη ενός σπιτιού υπάρχει μια ταμπέλα που μας πληροφορεί ότι ο Νορβηγός θεατρικός συγγραφέας Ηenrik Ibsen είχε γράψει ένα από τα αριστουργήματα του, τους "Βρυκόλακες" στο Sorrento. Ο Ιταλός τραγουδοποιός Lucio Dalla εμπνεύστηκε ένα από τα πιο διάσημα τραγούδια του εδώ, το Caruso.
Μου άφησε ωραίες εντυπώσεις. Κι έφαγα πολύ καλά σε ένα εστιατόριο το Αccento. Πολύ καλoφτιαγμένο και νόστιμο φαγητό με συμπαθέστατη wine list. Ο σερβιτόρος γνώριζε καλά το θέμα κρασί και μας βοήθησε στην επιλογή μας. Σε αυτό το εστιατόριο έφαγα για πρώτη φορά ένα παραδοσιακό ναπολιτάνικο πιάτο, spaghetti alla Nerano, φτιαγμένο με κολοκυθάκια και το τοπικό τυρί Provolone del Monaco.

Pasta alla Nerano @accento restaurant, Sorrento

Η σάλτσα είναι απίστευτα κρεμώδης κι ο σερβιτόρος βλέποντας τον ενθουσιασμό μου, μου εξήγησε πώς φτιάχνεται και μου τόνισε ότι δεν χρησιμοποιούν κρέμα γάλακτος. "Εδώ την μισούμε την κρέμα γάλακτος, δεν την χρησιμοποιούμε ποτέ!" μου είπε με τέτοια φωνή που όλο το εστιατόριο γύρισε και μας κοίταξε! Το πιο γνωστό επιδόρπιο γλυκό της περιοχής είναι η τάρτα με κρέμα ρικότα κι αχλάδι, εδώ έφαγα την τέλεια εκδοχή του γλυκού!

Για φαγητό:
Sorrento: Accento Restaurant , Corso Italia 38/D
Napoli: Οπουδήποτε!



Επίλογος:

Κατεβαίνοντας προς τον σταθμό Vanvitelli έπεσα πάνω σε αυτό, γραμμένο πάνω στο πεζοδρόμιο:

Η Νάπολη είναι φολκλόρ

Η Νάπολη είναι χρώμα

Η Νάπολη είναι τα πάντα

εκτός από μπεζ

*Ο τίτλος της ανάρτησης είναι κατά κάποιο τρόπο "κλεμμένος" από τον πρώτο στίχο του τραγουδιού-ύμνο για την Νάπολη που έγραψε ο αγαπημένος τροβαδούρος των Ναπολιτάνων, Pino Daniele, "Napul' e' mille culure". Είναι απίστευτο πόσο κόσμο άκουσα να τραγουδά τραγούδια του!